ว5994 ชัดเจนแล้ว: อปท. ทำแบบเองได้ แต่งานวิศวกรรม-สถาปัตยกรรมควบคุม ต้องมีผู้มีใบอนุญาต

สรุปสั้น ๆ

✅ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ยังจัดทำแบบรูปรายการงานก่อสร้างเองได้

⚠️ แต่ไม่ได้รับยกเว้นจาก พ.ร.บ.วิศวกร พ.ศ. 2542 และ พ.ร.บ.สถาปนิก พ.ศ. 2543
ถ้างานส่วนใดเป็นงานวิศวกรรมควบคุมหรือสถาปัตยกรรมควบคุม เจ้าหน้าที่ที่ทำแบบหรือเซ็นรับรองแบบส่วนนั้น ต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ

ที่มา: รายงานการประชุมคณะกรรมการพิจารณาร่างกฎหมายของกระทรวงมหาดไทย คณะที่ 1 ครั้งที่ 18/2569 วันพุธที่ 2 กันยายน 2569 ระเบียบวาระที่ 3.2

━━━━━━━━━━━━━━

เดิมเป็นอย่างไร

🔹 7 สิงหาคม 2562 คณะกรรมการชุดเดียวกันเคยมีมติว่า อปท. ทำแบบเองได้ตามมาตรา 60 พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างฯ 2560 โดยผู้จัดทำไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตวิชาชีพ

🔹 4 ตุลาคม 2562 มีหนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนที่สุด ที่ มท 0808.2/ว5994

ผมแสดงความเห็นมาตั้งแต่ 17 ตุลาคม 2562 (13 วันหลังมีหนังสือ) และเห็นแย้งมาตลอดว่าเป็น "ตรรกะวิบัติ" เพราะ อปท. ขาดวิศวกรและสถาปนิก คือปัญหา "ขาดคน" จะแก้ด้วยการตีความให้กฎหมายวิชาชีพไม่ต้องใช้ ไม่ได้

━━━━━━━━━━━━━━

ล่าสุดเปลี่ยนเป็นอย่างไร (2 กันยายน 2569)

คณะกรรมการฯ พิจารณาเรื่องนี้ใหม่ โดยเชิญกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กรมโยธาธิการและผังเมือง สภาวิศวกร และสภาสถาปนิก มาชี้แจง แล้วสรุปว่า

📌 อปท. ไม่อาจได้รับยกเว้นจาก พ.ร.บ.วิศวกร และ พ.ร.บ.สถาปนิก
ถ้างานอยู่ในขอบเขตวิชาชีพควบคุม เจ้าหน้าที่ผู้จัดทำหรือผู้ลงนามรับรองแบบ ต้องมีคุณสมบัติและใบอนุญาตตามกฎหมาย

📌 สภาวิศวกรและสภาสถาปนิกชี้แจงว่า เจ้าหน้าที่รัฐออกแบบโครงสร้างโดยไม่มีใบอนุญาต ขัดต่อกฎหมายวิชาชีพอย่างชัดเจน และทั้งสองสภาพร้อมช่วยอบรมและจัดสอบให้เจ้าหน้าที่ อปท. ได้ใบอนุญาต

📌 เรื่องขาดคน ให้กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กรมโยธาธิการและผังเมือง สภาวิศวกร และสภาสถาปนิก ร่วมกันทำแผนพัฒนาคน ทั้งอบรม ทดสอบ และพาเข้าสู่การขอใบอนุญาต
อปท. ที่คนน้อย ให้กำหนดขอบเขตงานที่เจ้าหน้าที่ทำได้ตามความรู้และใบอนุญาตที่มี เช่น ตามจำนวนชั้น ขนาด หรือความซับซ้อนของอาคาร

📌 มติที่ประชุม ให้กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นรับความเห็นนี้ไปดำเนินการต่อ

━━━━━━━━━━━━━━

ใช้ในงานจริงอย่างไร

1️⃣ ดูก่อนว่างานนั้นเป็น งานวิศวกรรมควบคุมหรือสถาปัตยกรรมควบคุม ตามกฎกระทรวงหรือไม่

2️⃣ ถ้าใช่ คนที่ทำแบบหรือเซ็นรับรองแบบส่วนนั้น ต้องมีใบอนุญาตสาขาและระดับที่ตรงกับงาน

3️⃣ ถ้าใน อปท. ไม่มีคนที่มีใบอนุญาต ให้ จ้างผู้ให้บริการออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้าง (พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 หมวด 8 และระเบียบกระทรวงการคลังฯ ข้อ 21 วรรคสาม) โดยผู้ให้บริการต้องมีใบอนุญาตตามกฎหมาย

💡 "ทำแบบเองได้" ไม่ได้แปลว่า "ไม่ต้องมีใบอนุญาต"
เขียนแบบ จัดทำแบบ ออกแบบ คำนวณ และเซ็นรับรอง เป็นคนละเรื่องกัน ต้องแยกให้ออก

━━━━━━━━━━━━━━

ยุค AI ก็เหมือนกัน

AI ช่วยเขียนแบบ ออกแบบ คำนวณ ถอดปริมาณ และทำราคากลางได้
แต่ AI เป็นเครื่องมือ ไม่ใช่ผู้รับผิดชอบตามกฎหมาย งานที่เป็นวิชาชีพควบคุมยังต้องมีผู้มีใบอนุญาตรับผิดชอบ

⚖️ ขาดคน ก็แก้เรื่องคน
พัฒนาคน ใช้เทคโนโลยีและ AI ช่วยทำงานได้เต็มที่ แต่ต้องไม่ทำให้กฎหมายวิชาชีพไม่มีความหมาย
เพราะแบบก่อสร้างไม่ใช่แค่เรื่อง "ใครเซ็นได้" แต่เป็นเรื่อง ความมั่นคงแข็งแรง ความปลอดภัย และชีวิตของประชาชน

━━━━━━━━━━━━━━

📥 ดาวน์โหลดรายงานการประชุมฉบับเต็ม ครั้งที่ 18/2569 (2 ก.ย. 2569)
เรื่องแบบรูปรายการงานก่อสร้างของ อปท. อยู่ระเบียบวาระที่ 3.2

📚 ที่ผมเขียนเรื่องนี้ไว้ก่อนหน้า
🔗 17 ต.ค. 2562 ว5994 ฉบับเดิมและคลิปความเห็นของผม
🔗 24 พ.ค. 2566 หลังเหตุโดมถล่ม จ.พิจิตร
🔗 30 ม.ค. 2567 ยืนยันประเด็นกฎหมายวิชาชีพ

📌 ตัดมติที่ประชุมมาให้อ่านจากกระดาษจริง มติที่ประชุม 2 ก.ย. 2569: อปท. ไม่ได้รับยกเว้นจากกฎหมายวิชาชีพวิศวกรและสถาปนิก