ศาลปกครองอุดรธานีชี้ เทศบาลกำหนดเพดานเบิกค่าตอบแทนจัดซื้อจัดจ้างขัด ว85 สั่งชดใช้ 30,000 บาท

ศาลปกครองอุดรธานีมีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2569 (คดีหมายเลขดำที่ 222/2566 คดีหมายเลขแดงที่ 201/2569) ในคดีที่ผู้อำนวยการกองช่างของเทศบาลแห่งหนึ่งฟ้องนายกเทศมนตรีและเทศบาล กรณีไม่ได้รับอนุมัติเบิกจ่ายเงินค่าตอบแทนจากการปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ

ข้อเท็จจริงในคดี

ผู้ฟ้องคดีได้รับแต่งตั้งเป็นประธานกรรมการกำหนดรายละเอียดคุณลักษณะของพัสดุที่จะซื้อและกำหนดราคากลางงานจัดซื้อวัสดุวิทยาศาสตร์หรือการแพทย์ (สารส้มและคลอรีน) และเป็นประธานกรรมการพิจารณาผลการประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์โครงการจัดซื้อรถบรรทุกดีเซล ซึ่งประชุมพิจารณารวม 7 ครั้ง

ผู้ฟ้องคดีขออนุมัติเบิกจ่ายเงินค่าตอบแทนการปฏิบัติงานทั้งสองกรณี แต่นายกเทศมนตรีไม่อนุมัติ โดยอ้างว่าไม่เป็นไปตามประกาศเทศบาลตำบลกองนาง เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และอัตราการเบิกจ่ายค่าตอบแทนบุคคลหรือคณะกรรมการผู้รับผิดชอบการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารงานพัสดุภาครัฐ ลงวันที่ 16 สิงหาคม 2566

ประเด็นที่ศาลวินิจฉัย: ประกาศเทศบาลขัดกับ ว85 หรือไม่

ประกาศของเทศบาลกำหนดให้ผู้ทำหน้าที่หลายตำแหน่งหรือหลายครั้งในวันเดียวกัน เบิกได้เพียงอัตราสูงสุดอัตราเดียว และตัดสิทธิค่าตอบแทนกรณีจัดซื้อวัสดุสิ้นเปลือง ซึ่งแตกต่างจากหนังสือกระทรวงการคลัง ด่วนที่สุด ที่ กค 0402.5/ว 85

ศาลเห็นว่า ว 85 กำหนดอัตราค่าตอบแทนตามลักษณะงานหรือจำนวนครั้งประชุม (และกรณีตรวจงานก่อสร้างให้กำหนดตามจำนวนวัน) แต่ไม่ได้กำหนดเพดานจำนวนครั้งในการเบิกจ่ายไว้ หน่วยงานสามารถปรับลดอัตราค่าตอบแทนได้ตามความจำเป็นและเหมาะสมเพื่อควบคุมงบประมาณ แต่ไม่อาจกำหนดหลักเกณฑ์จำกัดจำนวนครั้งในการเบิกจ่ายให้แตกต่างไปจากหลักเกณฑ์กลางได้เอง เว้นแต่จะได้ทำความตกลงกับกระทรวงการคลังก่อน

คำพิพากษา

ศาลปกครองอุดรธานีพิพากษา:

1. เพิกถอนประกาศเทศบาลตำบลกองนาง เฉพาะส่วนหลักเกณฑ์และอัตราค่าตอบแทนของบุคคล/คณะกรรมการผู้รับผิดชอบการจัดซื้อจัดจ้างและบริหารพัสดุ (ยกเว้นผู้ควบคุมงานก่อสร้าง) และส่วนของคณะกรรมการตรวจรับพัสดุในงานจ้างก่อสร้าง กรณีออกตรวจงาน ณ สถานที่ที่กำหนดไว้ในสัญญา
2. ให้เทศบาลชดใช้เงิน 30,000 บาท แก่ผู้ฟ้องคดี พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 3 หรืออัตราดอกเบี้ยใหม่ตามที่กฎหมายกำหนด บวกร้อยละ 2 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จ ภายใน 60 วัน นับแต่คดีถึงที่สุด พร้อมคืนค่าธรรมเนียมศาลบางส่วนตามส่วนที่ชนะคดี

ข้อควรระวัง — ชนะคดีเพียงบางส่วน

แม้ศาลจะเพิกถอนประกาศเทศบาลและสั่งชดใช้เงินบางส่วน แต่ผู้ฟ้องคดีไม่ได้รับค่าตอบแทนตามคำขอทุกรายการ — จากการประชุมพิจารณาผลประกวดราคารวม 7 ครั้ง ศาลเห็นว่าเป็นเพียงการประชุมตรวจสอบคุณสมบัติผู้เสนอราคารายเดียว ไม่มีความยุ่งยากซับซ้อน สามารถพิจารณาให้แล้วเสร็จในคราวเดียวกันได้ การจัดประชุมถึง 7 ครั้งจึงไม่ก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่หน่วยงานของรัฐ ศาลจึงไม่กำหนดค่าตอบแทนส่วนนี้ให้

นอกจากนี้ ศาลยังยกคำขอส่วนค่าเสียหายอื่น (ค่าเสียเวลา ค่าเสียโอกาส และค่าใช้จ่ายอื่นที่ผู้ฟ้องคดีเรียกร้องรวม 100,000 บาท) เนื่องจากเห็นว่าเทศบาลปฏิบัติตามประกาศของตนเองที่ยังไม่ถูกเพิกถอนในขณะนั้น ไม่ถือเป็นการกระทำละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539

ทำไมเรื่องนี้สำคัญกับหน่วยงานท้องถิ่น

คำพิพากษานี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่า อปท. ที่ออกระเบียบ/ประกาศกำหนดหลักเกณฑ์การเบิกจ่ายค่าตอบแทนคณะกรรมการจัดซื้อจัดจ้างเอง ต้องไม่กำหนดเงื่อนไขที่เข้มงวดกว่าหรือแตกต่างไปจากหลักเกณฑ์กลางของกระทรวงการคลัง (ว 85) โดยไม่ได้รับความเห็นชอบก่อน แม้จะทำไปด้วยเจตนาควบคุมงบประมาณก็ตาม หน่วยงานที่มีประกาศลักษณะเดียวกันควรทบทวนว่าเข้าข่ายกรณีนี้หรือไม่