ค่าทดสอบวัสดุพื้นฐาน ตามหลักเกณฑ์ราคากลางงานทางฉบับใหม่ ต้องจัดอยู่ใน “ค่างานต้นทุน”

ค่าทดสอบวัสดุพื้นฐาน
ตามหลักเกณฑ์ราคากลางงานก่อสร้างทางฉบับใหม่
ต้องจัดอยู่ใน “ค่างานต้นทุน” ไม่ใช่โยนไปไว้ใน Factor F
https://yotathai.link/roadtest <ดู Download เอกสาร
เขียนโดย : อภิสิทธิ์ มากสุวรรณ (ช่างถึก)
⸻
ในหน้างานก่อสร้างขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น อบต. และ เทศบาล
มักมีแนวคิดที่ถูกส่งต่อกันมาด้วยความเคยชินว่า…
“มาตรฐานงานทางหลวงท้องถิ่นกำหนดไว้แล้วว่า
ค่าทดสอบวัสดุเป็นภาระของผู้รับจ้าง
ดังนั้น คณะกรรมการกำหนดราคากลางจึงไม่ต้องคิดค่างานทดสอบวัสดุแยก
เพราะต้นทุนนี้รวมอยู่ใน Factor F แล้ว”
ผมขอพูดตรง ๆ ว่า
แนวคิดนี้เป็น ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน
และขัดกับระบบการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างของภาครัฐอย่างชัดเจน
⸻
ราคากลางต้องยึด “กฎ”
ไม่ใช่ยึดแบบมาตรฐานหรือมาตรฐานงานทาง
ต้องแยกให้ชัดก่อนว่าเอกสารแต่ละประเภทมีสถานะไม่เหมือนกัน
มาตรฐานงานทางหลวงท้องถิ่น (มทถ.)
เป็นข้อกำหนดทางเทคนิควิศวกรรม ใช้ควบคุมคุณภาพงานก่อสร้าง เช่น งานคอนกรีต งานถนน งานวัสดุ ฯลฯ
แต่ หลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง
ออกตามอำนาจของ มาตรา 34 (1) แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ 2560
โดยคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ
ดังนั้น ในขั้นตอนการจัดทำราคากลาง
คณะกรรมการกำหนดราคากลางต้องปฏิบัติตาม หลักเกณฑ์ราคากลาง
ซึ่งมีสถานะเป็น “กฎ” ตามกฎหมาย
วินิจฉัยข้อที่ 1
มาตรฐานงานทางหลวงท้องถิ่นเป็นเกณฑ์ควบคุมคุณภาพงานทางวิศวกรรม
แต่การคำนวณราคากลางต้องยึดหลักเกณฑ์ราคากลางที่ออกตามมาตรา 34 (1)
ไม่สามารถนำมาตรฐานงานทางมาอ้างเพื่อละเว้นการถอดแบบ คำนวณปริมาณงาน หรือไม่คิดต้นทุนที่ต้องเกิดขึ้นจริงได้
⸻
ต้องแยกให้ชัด
“ผู้รับจ้างเป็นผู้จ่าย” ไม่ได้แปลว่า “รัฐไม่ต้องคิดราคาให้”
หลายคนอ้างข้อความในมาตรฐานงานทางหลวงท้องถิ่น เช่น มทถ.231-2562 ข้อ 6.4
ที่กำหนดให้ผู้รับจ้างส่งตัวอย่างคอนกรีตไปทดสอบ
และผู้รับจ้างต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายเอง
แล้วสรุปว่า…
“เมื่อมาตรฐานบอกว่าผู้รับจ้างจ่ายเอง
ราคากลางก็ไม่ต้องคิดค่างานนี้ให้”
นี่คือการเข้าใจผิดอย่างแรง
เพราะคำว่า ผู้รับจ้างจ่ายเอง
หมายถึง ผู้รับจ้างเป็นผู้ดำเนินการชำระค่าใช้จ่ายในทางปฏิบัติ
ไม่ใช่หมายความว่า ต้นทุนนี้ไม่ต้องอยู่ในราคากลาง
ถ้าจะใช้ตรรกะนี้จริง
คณะกรรมการกำหนดราคากลางก็ไม่ต้องคิดค่าวัสดุ ค่าแรง ค่าเครื่องจักร ให้ผู้รับจ้างด้วย
เพราะในสัญญาก็กำหนดเหมือนกันว่า ผู้รับจ้างต้องจัดหาแรงงาน วัสดุ เครื่องมือ และอุปกรณ์เอง
เห็นไหมครับว่า ตรรกะนี้ไปต่อไม่ได้
วินิจฉัยข้อที่ 2
การที่มาตรฐานหรือสัญญากำหนดให้ผู้รับจ้างเป็นผู้จ่ายเงิน
ไม่ได้หมายความว่าคณะกรรมการกำหนดราคากลางจะไม่ต้องถอดแบบและคำนวณค่างานนั้น
ถ้ามีกิจกรรมที่จำเป็นต้องทำตามแบบ รูปรายการ หรือมาตรฐานวิศวกรรม
และเป็นต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงในการก่อสร้าง
คณะกรรมการกำหนดราคากลางก็ต้องคำนวณไว้ในราคากลางให้ถูกต้อง
⸻
เปิดดู Factor F ให้ชัด
ไม่มีตรงไหนเขียนว่า “ค่าทดสอบวัสดุ” อยู่ในค่าอำนวยการ
คนที่บอกว่า…
“ค่าทดสอบวัสดุรวมอยู่ใน Factor F แล้ว”
ผมอยากให้ช่วยเปิดหลักเกณฑ์ราคากลางแล้วชี้ให้ชัดครับว่า
มันอยู่ตรงไหน?
เมื่อเปิดดูโครงสร้าง ค่าอำนวยการ ใน Factor F ของงานก่อสร้างประเภทต่าง ๆ จะพบว่า
งานอาคาร
ค่าอำนวยการประกอบด้วยค่าใช้จ่ายสำนักงาน ที่พักคนงาน สาธารณูปโภคชั่วคราว ดอกเบี้ย และเงินเดือนบุคลากรหลัก
ไม่พบค่าทดสอบวัสดุ
งานทาง
ค่าอำนวยการประกอบด้วยค่าสำนักงานสนาม ที่พักเจ้าหน้าที่ ยานพาหนะ ค่าเสื่อมรถ ค่าน้ำมัน ค่าซ่อม ค่าประกัน และเงินเดือนบุคลากรสนาม
ไม่พบค่าทดสอบวัสดุ
งานสะพานและท่อเหลี่ยม
ค่าอำนวยการประกอบด้วยค่าใช้จ่ายสำนักงาน ยานพาหนะ เงินเดือนช่างเทคนิค พนักงานขับรถ และคนงานทั่วไป
ไม่พบค่าทดสอบวัสดุ
งานชลประทาน
ค่าอำนวยการประกอบด้วยค่าที่ทำการชั่วคราว ที่พักคนงาน โรงพัสดุชั่วคราว ยานพาหนะควบคุมงาน และเงินเดือนผู้ควบคุมงานสนาม
ไม่พบค่าทดสอบวัสดุ
วินิจฉัยข้อที่ 3
ไม่ว่าจะเป็นงานอาคาร งานทาง งานสะพาน งานท่อเหลี่ยม หรืองานชลประทาน
ในโครงสร้างค่าอำนวยการของ Factor F ไม่มีรายการ “ค่าทดสอบวัสดุ” บรรจุอยู่เลย
ดังนั้น การกล่าวอ้างว่า
ค่าทดสอบวัสดุรวมอยู่ใน Factor F แล้ว
จึงเป็นการกล่าวอ้างแบบไม่มีหลักฐานรองรับ
⸻
ทำไมกรมทางหลวงคิดเป็น “ค่าใช้จ่ายพิเศษ” ได้
แต่ อบต. / เทศบาล ต้องคิดเป็น “ค่างานต้นทุน”
ประเด็นนี้ต้องดูโครงสร้างของหน่วยงานด้วย
กรณีกรมทางหลวง
กรมทางหลวงเป็นหน่วยงานขนาดใหญ่
มีบุคลากร มีห้องปฏิบัติการ มีระบบตรวจสอบวิเคราะห์ทางวิศวกรรมของตนเอง
บางกรณีจึงมีลักษณะเป็นการจัดหาเครื่องมือหรือห้องทดสอบสนามชั่วคราว
เพื่อให้เจ้าหน้าที่ของกรมทางหลวงใช้ทดสอบเอง
ลักษณะนี้จึงอาจคิดเป็น
ค่าเช่าเครื่องมือทดลองวัสดุ
หรือ ค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนด ได้
กรณี อบต. / เทศบาล
แต่ อบต. และเทศบาลส่วนใหญ่
ไม่มีห้องปฏิบัติการทดสอบวัสดุ
ไม่มีเครื่องมือทดสอบ
ไม่มีเจ้าหน้าที่เฉพาะทางที่สามารถออกผลทดสอบได้เองตามระบบวิศวกรรม
ดังนั้น ในทางปฏิบัติ
จึงต้องส่งตัวอย่างวัสดุไปทดสอบกับหน่วยงานภายนอก เช่น
สำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัด
มหาวิทยาลัยของรัฐ
สถาบันการศึกษาที่มีห้องปฏิบัติการวิศวกรรมโยธา
ห้องปฏิบัติการที่มีความน่าเชื่อถือและเหมาะสม
ค่าทดสอบเหล่านี้เป็นค่าบริการรายตัวอย่าง
แปรผันตามปริมาณวัสดุที่ใช้จริง
เช่น จำนวนชุดทดสอบคอนกรีต หรือจำนวนตัวอย่างเหล็กเสริม
เพราะฉะนั้น สำหรับ อบต. และเทศบาล
ค่าทดสอบคอนกรีตและเหล็กเสริมจึงเป็น
ค่างานต้นทุนทางตรง (Direct Cost)
ไม่ใช่ค่าอำนวยการ และไม่ใช่สิ่งที่จมอยู่ใน Factor F
⸻
หลักเกณฑ์งานอาคารยืนยันชัด
ค่าทดสอบทั่วไปคือ “งานต้นทุน”
หลักเกณฑ์ราคากลางงานอาคารเขียนชัดเจนว่า
การทดสอบทั่วไป เช่น
ทดสอบกำลังอัดคอนกรีต
ทดสอบแรงดึงเหล็กเส้น
ทดสอบคุณสมบัติวัสดุทั่วไปในห้องปฏิบัติการ
ให้ถือเป็น งานต้นทุน (Direct Cost)
และสามารถนำค่างานไปคูณ Factor F ได้ตามหลักเกณฑ์
ส่วนการทดสอบเฉพาะทาง เช่น
เจาะสำรวจดิน
Dynamic Load Test
Static Load Test
ทดสอบความสมบูรณ์ของเสาเข็ม
จึงอาจพิจารณาเป็น ค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนด ได้
แม้งานทางจะไม่ได้เขียนแยกรายละเอียดไว้ชัดเท่างานอาคาร
แต่โดยหลักวิศวกรรมและหลักบัญชีต้นทุนงานก่อสร้าง
ค่าทดสอบคอนกรีตและเหล็กเสริม ซึ่งเป็นการทดสอบวัสดุพื้นฐาน
ย่อมต้องเป็น ค่างานต้นทุนทางตรง เช่นเดียวกัน
⸻
วิธีปฏิบัติที่ถูกต้องของ อบต. และเทศบาล
สำหรับหน่วยงานท้องถิ่นที่ไม่มีห้องปฏิบัติการเอง
หลักเกณฑ์งานทางเปิดช่องให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลาง
พิจารณากำหนดค่างานต้นทุนต่อหน่วยได้ตามข้อเท็จจริงของโครงการ
แนวทางที่ควรทำคือ
1. คำนวณปริมาณทดสอบตามแบบและข้อกำหนด
ดูว่าโครงการต้องทดสอบคอนกรีตกี่ชุด
ต้องทดสอบเหล็กเสริมกี่ตัวอย่าง
ตามข้อเท็จจริงของงานนั้น
2. สืบราคาค่าทดสอบต่อหน่วย
ใช้ราคาจากแล็บของรัฐ มหาวิทยาลัย หรือหน่วยงานที่เหมาะสม
เพื่อกำหนดเป็นราคาต่อหน่วยของงานทดสอบวัสดุ
3. ใส่รายการไว้ใน BOQ
กำหนดรายการ เช่น
“งานทดสอบคุณภาพวัสดุ คอนกรีต / เหล็ก”
ไว้ในหมวดงานที่เหมาะสม เช่น หมวดงานเบ็ดเตล็ด หรือแยกตามโครงสร้าง
4. นำไปรวมเป็นค่างานต้นทุน
แล้วคำนวณคูณ Factor F ตามปกติ
เช่นเดียวกับค่างานต้นทุนรายการอื่น
⸻
บทสรุป
การตีความว่า…
“ค่าทดสอบวัสดุทั่วไปจมอยู่ใน Factor F แล้ว
ห้ามคิดแยกในราคากลาง”
เป็นการตีความที่ไม่ถูกต้อง
เพราะในโครงสร้าง Factor F
ไม่มีรายการค่าทดสอบวัสดุอยู่ในค่าอำนวยการ
และในทางปฏิบัติของ อบต. / เทศบาล
ค่าทดสอบคอนกรีตและเหล็กเสริม
เป็นต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงตามปริมาณงาน
เป็นงานทดสอบพื้นฐานที่จำเป็นต้องมี
และต้องจัดเป็น ค่างานต้นทุนทางตรง (Direct Cost)
ดังนั้น คณะกรรมการกำหนดราคากลางของ อบต. และเทศบาล
มีอำนาจและหน้าที่ในการถอดแบบ คำนวณปริมาณงาน
และกำหนดค่างานทดสอบวัสดุไว้ในราคากลางให้ถูกต้อง
เพื่อให้ราคากลางสะท้อนต้นทุนจริง
เป็นธรรมต่อผู้รับจ้าง
คุ้มค่าต่อราชการ
และสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ราคากลางงานก่อสร้างของภาครัฐอย่างแท้จริง
⸻
ใครยังยืนยันว่า “ค่าทดสอบวัสดุอยู่ใน Factor F”
ช่วยเปิดหลักเกณฑ์ราคากลางงานทาง
แล้วชี้ให้ชัด ๆ หน่อยครับว่า…
อยู่ข้อไหน?
อยู่หน้าไหน?
อยู่ในรายการอะไรของค่าอำนวยการ?
เพราะเท่าที่เปิดดูทั้งระบบ
ยังไม่เจอเลยครับ.
https://yotathai.link/roadtest <ดู Download เอกสาร
~~~~~~~~~~
แชร์ได้ , save ไว้ศึกษาส่วนตัวได้ , ห้ามดูดเนื้อหาไปโพสซ้ำหรือใช้งานที่อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต สงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
~~~~~~~~~~
สนใจอบรมกับ Yotathai
https://training.yotathai.com/
โครงการอบรม “การประยุกต์ใช้เทคโนโลยี AI ปี 2569”
https://training.yotathai.com/ai69
โครงการอบรม “ราคากลางงานก่อสร้างและการใช้ AI ช่วยจัดทำราคากลาง”
https://training.yotathai.com/con-ai
โครงการอบรม “สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) และการใช้ AI ในการเลือกสูตร คำนวณ และตรวจสอบค่า K”
https://training.yotathai.com/kai
โครงการอบรม “กฎหมายปกครองกับงานจ้างก่อสร้าง หลักการควบคุมงาน หลักการบริหารสัญญาจ้างก่อสร้าง และหลักการตรวจรับพัสดุในงานจ้างก่อสร้าง”
https://training.yotathai.com/law-work
..........
อบรมออนไลน์
https://yotathai.link/online-training อบรมออนไลน์
..........
https://yotathai.link/lecturer เชิญวิทยากรบรรยาย
https://yotathai.link/office ติดต่อทีมงานโยธาไทย (Line@)
https://yotathai.link/training สมัครอบรมกับโธาไทย
https://yotathai.link/chat กลุ่มสนทนาใน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/news รับข่าวสารผ่าน Line(ฟรี)
https://yotathai.link/club กลุ่มปรึกษาปัญหาใน FB(ฟรี)
https://yotathai.link/fb-gp กลุ่มปรึกษาปัญหาจัดจ้างก่อสร้าง ใน FB (ฟรี)
https://yotathai.link/shop ร้านค้าโยธาไทย
https://yotathai.link/premix ยางมะตอยโยธาพรีมิกซ์
https://yotathai.link/alum สารส้ม-คลอรีน
https://yotathai.link/program โปรแกรมคอมพิวเตอร์
https://yotathai.link/program-k โปรแกรมค่า k
https://yotathai.link/program-factorf โปรแกรม Factor F
https://yotathai.link/program-unitcost โปรแกรมคำนวณวัสดุมวลรวม
https://yotathai.link/program-sketchup โปรแกรม SketchUp
https://roadprice.yotathai.com โปรแกรม ROAD PRICE ประมาณราคางานทาง
https://yotathai.link/rebars เขียนเหล็กเสริมใน SketchUp
https://yotathai.link/k-cal รับคำนวณค่า K