เซ็นสัญญาแล้ว แก้แบบก่อสร้าง ต้องเข้าสภาไหม? ตอบครบ 7 กรณีหน้างาน อปท.

📌 คำตอบสั้นที่สุด

เซ็นสัญญาจ้างก่อสร้างแล้ว ต้องแก้แบบ แก้ปริมาณงาน หรือตัดงานบางรายการ ถ้าไม่เพิ่มวงเงิน ผู้บริหารท้องถิ่นอนุมัติได้เอง ไม่ต้องเสนอสภาท้องถิ่น

เพราะการแก้สัญญาต้องผ่าน 2 ด่าน และทั้ง 2 ด่านจบที่ผู้บริหารท้องถิ่น

• 📄 ด่านสัญญา ใครอนุมัติ: หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ ซึ่งของ อปท. คือ นายก อบต. นายกเทศมนตรี นายก อบจ.
  
  พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 97 ประกอบระเบียบกระทรวงการคลังฯ พ.ศ. 2560 ข้อ 161 และข้อ 165
• 💰 ด่านงบประมาณ ใครอนุมัติ: ผู้บริหารท้องถิ่น เฉพาะรายการที่ก่อหนี้ผูกพันแล้ว และไม่เพิ่มวงเงิน
  
  ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2563 ข้อ 31

⏰ มีเส้นตายเดียว: ต้องแก้สัญญาให้เสร็จ ก่อนคณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจรับงานงวดสุดท้าย (หนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ที่ กค (กวจ) 0405.4/16991 ลงวันที่ 25 เมษายน 2568)

---

ถาม 3 ข้อ รู้เลยว่าใครอนุมัติ

1. เซ็นสัญญาแล้วหรือยัง? ถ้ายังไม่เซ็น ใช้ข้อ 29 คือถ้าลักษณะ ปริมาณ คุณภาพ หรือสถานที่ก่อสร้างเปลี่ยนไปจากที่อนุมัติไว้ในงบประมาณ ต้องเสนอสภาท้องถิ่น (อ่านเรื่องช่วงนี้ได้ที่ หนังสือ สถ. 18339 อ่านให้ครบทีละข้อ)
2. ต้องเพิ่มวงเงินไหม? ถ้าต้องเพิ่ม ข้อ 31 ใช้ไม่ได้ ต้องหาเงินตามวิธีการงบประมาณก่อน
3. ตรวจรับงานงวดสุดท้ายแล้วหรือยัง? ถ้าตรวจรับไปแล้ว สายไปแล้ว แก้สัญญาไม่ได้

ผ่านทั้ง 3 ข้อ คือ เซ็นแล้ว ไม่เพิ่มวงเงิน และยังไม่ตรวจรับงวดสุดท้าย ผู้บริหารท้องถิ่นอนุมัติได้ ไม่ต้องเข้าสภา

---

7 กรณีที่เจอบ่อยหน้างาน ใครอนุมัติ

1. ลดปริมาณงาน ลดวงเงิน เช่น สัญญาถนนยาว 1,000 เมตร แต่พื้นที่ทำได้จริง 900 เมตร
   ✅ ผู้บริหารท้องถิ่น (มาตรา 97 + ข้อ 31)
2. ตัดงานบางรายการออก เช่น สัญญาท่อลอดเหลี่ยมพร้อมดาดคอนกรีต ขอตัดงานดาดคอนกรีต
   ✅ ผู้บริหารท้องถิ่น (มาตรา 97 + ข้อ 31)
3. เปลี่ยนรายละเอียดหรือวัสดุบางรายการ วงเงินไม่เพิ่ม
   ✅ ผู้บริหารท้องถิ่น ถ้าเป็นงานเกี่ยวกับความมั่นคงแข็งแรง ต้องมีวิศวกรรับรองแบบที่แก้ (มาตรา 97 + ข้อ 31 + ข้อ 165 วรรคสอง)
4. สัญญาสิ้นสุดแล้ว มีค่าปรับเกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่ตรวจรับงวดสุดท้าย
   ✅ ยังแก้ได้ สัญญายังมีนิติสัมพันธ์อยู่ (หนังสือ 16991)
5. ต้องเพิ่มงาน และต้องเพิ่มวงเงิน
   ⚠️ ข้อ 31 ใช้ไม่ได้ ต้องหาเงินตามวิธีการงบประมาณก่อน แล้วจึงแก้สัญญา (ข้อ 31 ใช้เฉพาะกรณี "มิได้เพิ่มวงเงิน")
6. แก้จนเปลี่ยนวัตถุประสงค์เดิมของสัญญา กลายเป็นงานใหม่
   ❌ ทำไม่ได้ (ข้อ 165 วรรคหนึ่ง)
7. ตรวจรับงานงวดสุดท้ายไปแล้ว
   ❌ แก้สัญญาไม่ได้แล้ว (หนังสือ 16991)

กรณีต้องเพิ่มวงเงิน หาเงินอย่างไร: ต้องทำตามระเบียบวิธีการงบประมาณก่อน เช่น ถ้าใช้วิธีโอนเงินงบประมาณเพิ่มในงบลงทุน ที่ทำให้ลักษณะ ปริมาณ หรือคุณภาพเปลี่ยน ข้อ 27 ให้เป็นอำนาจอนุมัติของสภาท้องถิ่น เมื่อมีเงินรองรับแล้ว จึงแก้สัญญาโดยตกลงเรื่องเงินและเวลาพร้อมกันไป (มาตรา 97 วรรคสาม)

---

ถ้าแก้แล้ว คำชี้แจงงบประมาณไม่เปลี่ยนเลยล่ะ

ข้อ 29 และข้อ 31 พูดถึง "การแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำชี้แจงงบประมาณ" ถ้าสิ่งที่แก้ในสัญญาไม่กระทบข้อความในคำชี้แจงงบประมาณเลย เช่น คำชี้แจงเขียนว่า "ถนน คสล. กว้าง 5 เมตร ยาว 1,000 เมตร" แล้วแก้เพียงรายละเอียดในแบบที่คำชี้แจงไม่ได้เขียนไว้ ก็ ไม่มีคำชี้แจงให้แก้ เหลือเพียงด่านสัญญาตามมาตรา 97 และข้อ 165

ย่อหน้านี้เป็นการวิเคราะห์ของโยธาไทยจากถ้อยคำของระเบียบ ก่อนใช้กับงานจริง ให้เทียบข้อความในคำชี้แจงงบประมาณของรายการนั้นทุกครั้ง

---

ทำตามลำดับนี้ 6 ขั้น

1. บันทึกเหตุผลหน้างาน ว่าทำไมต้องแก้ และ เปรียบเทียบคุณภาพ รายละเอียดงาน และราคา ก่อนแก้ (ข้อ 165 วรรคหนึ่ง)
2. งานที่เกี่ยวกับ ความมั่นคงแข็งแรง ให้วิศวกร สถาปนิก หรือผู้ทรงคุณวุฒิ รับรองแบบที่แก้ (ข้อ 165 วรรคสอง)
3. เสนอ ผู้บริหารท้องถิ่นอนุมัติแก้สัญญา (มาตรา 97 และข้อ 161) และ อนุมัติแก้คำชี้แจงงบประมาณ ถ้าคำชี้แจงเปลี่ยน (ข้อ 31)
4. ถ้าต้องเพิ่มหรือลดวงเงิน หรือเพิ่มหรือลดระยะเวลา ให้ตกลงพร้อมกันไป ในการแก้สัญญาครั้งเดียวกัน (มาตรา 97 วรรคสาม) ถ้าเห็นว่าอาจเสียประโยชน์หรือไม่รัดกุม ให้ส่งร่างสัญญาที่แก้ไปสำนักงานอัยการสูงสุดก่อน (มาตรา 97 วรรคสอง)
5. แก้คำชี้แจงงบประมาณแล้ว ประกาศให้ประชาชนทราบ และแจ้งผู้ว่าราชการจังหวัดภายใน 15 วัน องค์การบริหารส่วนตำบลแจ้งนายอำเภอ (ข้อ 32)
6. ทั้งหมดต้อง เสร็จก่อนคณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจรับงานงวดสุดท้าย (หนังสือ 16991)

---

ทำไมยังมีคนบอกว่าต้องเข้าสภา

• ระเบียบฉบับเก่า พ.ศ. 2541 ไม่มีข้อ 31 ข้อที่ให้ผู้บริหารท้องถิ่นอนุมัติแก้คำชี้แจงรายการที่ก่อหนี้ผูกพันแล้ว เพิ่งมีในระเบียบ พ.ศ. 2563 ใครที่คุ้นกับระเบียบเก่าจึงยังเข้าใจว่าต้องเข้าสภา
• มีการนำหนังสือ สถ. 18339 (ปี 2564) ไปอ้าง แต่หนังสือฉบับนั้นตอบคำถามช่วงตั้งงบประมาณและเตรียมจัดซื้อจัดจ้าง ซึ่งเป็นช่วงก่อนเซ็นสัญญา อ่านทีละข้อได้ที่ หนังสือ สถ. 18339 ไม่ได้บอกว่าเซ็นสัญญาแล้วแก้แบบต้องเข้าสภา

เรื่อง	ระเบียบ 2541	ระเบียบ 2563 (ใช้อยู่)
แก้คำชี้แจงงบลงทุน ที่ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพ หรือสถานที่เปลี่ยน	ข้อ 29 สภาท้องถิ่น	ข้อ 29 สภาท้องถิ่น
แก้คำชี้แจงรายการที่ก่อหนี้ผูกพันแล้ว ไม่เพิ่มวงเงิน	ไม่มีข้อนี้	ข้อ 31 ผู้บริหารท้องถิ่น

---

⚖️ ตัวบทที่เกี่ยวข้อง

ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2563 ข้อ 27, 29, 31, 32

ข้อ 27 การโอนเงินงบประมาณรายจ่ายในงบลงทุน โดยการโอนเพิ่ม โอนลด ที่ทำให้ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพเปลี่ยน หรือโอนไปตั้งจ่ายเป็นรายการใหม่ ให้เป็นอำนาจอนุมัติของสภาท้องถิ่น

ข้อ 29 การแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำชี้แจงงบประมาณรายจ่ายในงบลงทุน ที่ทำให้ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพเปลี่ยน หรือเปลี่ยนแปลงสถานที่ก่อสร้าง ให้เป็นอำนาจอนุมัติของสภาท้องถิ่น

ข้อ 31 การแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำชี้แจงงบประมาณรายการที่ได้ก่อหนี้ผูกพันไว้แล้วหากมิได้เพิ่มวงเงิน ให้เป็นอำนาจอนุมัติของผู้บริหารท้องถิ่น

ข้อ 32 ภายใต้บังคับข้อ 38 การโอนเงินงบประมาณรายจ่าย หรือการแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำชี้แจงประมาณการรายรับและงบประมาณรายจ่าย เมื่อได้รับอนุมัติจากผู้มีอำนาจแล้วให้ประกาศโดยเปิดเผยเพื่อให้ประชาชนทราบ แล้วแจ้งการประกาศให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อทราบ ภายในสิบห้าวัน สำหรับองค์การบริหารส่วนตำบลให้แจ้งแก่นายอำเภอ

ที่มา: ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 137 ตอนพิเศษ 276 ง วันที่ 25 พฤศจิกายน 2563

พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 97

มาตรา 97 สัญญาหรือข้อตกลงเป็นหนังสือที่ได้ลงนามแล้วจะแก้ไขไม่ได้ เว้นแต่ในกรณี ดังต่อไปนี้ให้อยู่ในดุลพินิจของผู้มีอำนาจที่จะพิจารณาอนุมัติให้แก้ไขได้
(1) เป็นการแก้ไขตามมาตรา 93 วรรคห้า
(2) ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลง หากการแก้ไขนั้นไม่ทำให้หน่วยงานของรัฐเสียประโยชน์
(3) เป็นการแก้ไขเพื่อประโยชน์แก่หน่วยงานของรัฐหรือประโยชน์สาธารณะ
(4) กรณีอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง

ในกรณีการแก้ไขสัญญาที่หน่วยงานของรัฐเห็นว่าจะมีปัญหาในทางเสียประโยชน์หรือไม่รัดกุมพอ ก็ให้ส่งร่างสัญญาที่แก้ไขนั้นไปให้สำนักงานอัยการสูงสุดพิจารณาให้ความเห็นชอบก่อน

การแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลงตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองจะต้องปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณหรือกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง หากมีความจำเป็นต้องเพิ่มหรือลดวงเงิน หรือเพิ่มหรือลดระยะเวลาส่งมอบหรือระยะเวลาในการทำงาน ให้ตกลงพร้อมกันไป

ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ข้อ 161 และข้อ 165

ข้อ 161 การลงนามในสัญญาและการแก้ไขสัญญาตามระเบียบนี้ เป็นอำนาจของหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ
การลงนามในสัญญาตามวรรคหนึ่ง จะกระทำได้เมื่อพ้นระยะเวลาการอุทธรณ์ตามมาตรา 66 วรรคสอง

ข้อ 165 การแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลงตามมาตรา 97 ต้องอยู่ภายในขอบข่ายแห่งวัตถุประสงค์เดิมของสัญญาหรือข้อตกลงนั้น โดยหน่วยงานของรัฐต้องพิจารณาเปรียบเทียบคุณภาพของพัสดุ หรือรายละเอียดของงาน รวมทั้งราคาของพัสดุหรืองานตามสัญญาหรือข้อตกลงกับพัสดุที่จะทำการแก้ไขนั้นก่อนแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลงด้วย
ในกรณีที่เป็นการจัดซื้อจัดจ้างที่เกี่ยวกับความมั่นคงแข็งแรง หรืองานเทคนิคเฉพาะอย่าง จะต้องได้รับการรับรองจากวิศวกร สถาปนิกและวิศวกรผู้ชำนาญการ หรือผู้ทรงคุณวุฒิ ซึ่งรับผิดชอบหรือสามารถรับรอง คุณลักษณะเฉพาะ แบบและรายการของงานก่อสร้าง หรืองานเทคนิคเฉพาะอย่างนั้น แล้วแต่กรณีด้วย
เมื่อผู้มีอำนาจอนุมัติสั่งซื้อหรือสั่งจ้างแล้วแต่กรณี ได้อนุมัติการแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลงแล้ว ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเป็นผู้ลงนามในสัญญาหรือข้อตกลงที่ได้แก้ไขนั้น

ข้อ 4 นิยาม "หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ" (3) ราชการส่วนท้องถิ่น หมายถึง นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด นายกเทศมนตรี นายกองค์การบริหารส่วนตำบล ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร นายกเมืองพัทยา หรือผู้ดำรงตำแหน่งที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเทียบเท่า

ที่มา: ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนพิเศษ 210 ง วันที่ 23 สิงหาคม 2560

หนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยฯ ที่ กค (กวจ) 0405.4/16991 ลงวันที่ 25 เมษายน 2568 (ตอนที่เกี่ยวกับช่วงเวลาแก้สัญญา)

"...สำหรับการแก้ไขสัญญาหน่วยงานของรัฐจะดำเนินการแก้ไขเปลี่ยนแปลงสัญญาในช่วงเวลาใดก็ได้ แต่อย่างช้าจะต้องดำเนินการก่อนที่คณะกรรมการตรวจรับพัสดุได้ทำการตรวจรับมอบสิ่งของหรืองานงวดสุดท้าย ถูกต้องครบถ้วนเป็นไปตามสัญญา..."

กรณีที่หารือ สัญญาสิ้นสุดแล้วและมีค่าปรับเกิดขึ้นแล้ว แต่คณะกรรมการตรวจรับพัสดุยังไม่ได้ตรวจรับงานงวดสุดท้าย คณะกรรมการวินิจฉัยเห็นว่า เป็นสัญญาที่ยังมีนิติสัมพันธ์ หน่วยงานแก้ไขสัญญาและเพิ่มเนื้องานได้ ถ้าไม่ทำให้หน่วยงานของรัฐเสียประโยชน์ หรือเป็นการแก้ไขเพื่อประโยชน์สาธารณะ ตามมาตรา 97 วรรคหนึ่งและวรรคสาม ประกอบข้อ 165

สรุปฉบับเต็มพร้อมไฟล์หนังสือ: หนังสือกรมบัญชีกลาง 16991 การแก้ไขสัญญาและงานเพิ่ม

---

อ่านต่อ

• หนังสือ สถ. 18339 ไม่ได้บอกว่าเซ็นสัญญาแล้วแก้แบบต้องเข้าสภา อ่านให้ครบทีละข้อ
• ถาม-ตอบ แก้ไขสัญญาจ้างก่อสร้าง ลดปริมาณงาน ลดวงเงิน ใครมีอำนาจอนุมัติ
• อปท. แก้สัญญาจ้างก่อสร้าง ไม่เพิ่มวงเงิน การแก้ไขคำชี้แจงงบประมาณ เป็นอำนาจของ?
• องค์ความรู้ว่าด้วยการแก้ไขสัญญาและงานเพิ่ม (หนังสือ 16991)
• ระเบียบวิธีการงบประมาณ อปท. 2563 ฉบับเต็ม