งานก่อสร้างของราชการต้องเดินหน้า แต่ต้องไม่มีใครติดคุก

📌 งานไม่เดินหน้าส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากระเบียบเข้มเกินไป แต่เกิดจากฝั่งผู้ว่าจ้างทำหน้าที่ไม่ครบ ทางออกจึงไม่ใช่ "ให้ผู้รับจ้างทำไปก่อน แล้วค่อยแก้สัญญาทีหลัง" แต่ต้องแก้ทั้งระบบ ตั้งแต่แบบ ราคา การควบคุมงาน การตรวจรับ ไปจนถึงค่าตอบแทนและขวัญกำลังใจของคนหน้างาน

โดย ช่างถึก · โยธาไทย

━━━━━━━━━━━━━━

ที่มา

หลังจากมีการแชร์หนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ (กวจ.) ที่ กค (กวจ) 0405.4/51385 ลงวันที่ 19 ธันวาคม 2568 พร้อมคำสรุปว่างานที่ไม่เป็นไปตามแบบ เมื่อวิศวกรรับรองแล้ว สามารถแก้ไขสัญญาย้อนหลังและตรวจรับได้ โยธาไทยได้อ่านหนังสือฉบับจริงและชี้แจงว่าหนังสือไม่ได้เขียนไว้เช่นนั้น (อ่านบทความ)

ภายหลังผู้เผยแพร่ได้แก้ไขเพิ่มเติมเนื้อหาให้ผู้อ่านใช้อย่างระมัดระวัง และให้เหตุผลว่า งานก่อสร้างของราชการหลายแห่งถูกทิ้งงาน ไม่ใช่เพราะการปฏิบัติผิดระเบียบ แต่เพราะการตีความและใช้ระเบียบอย่างเคร่งครัดจนงานไปต่อไม่ได้

เราเห็นด้วยในหลักการ ว่างานก่อสร้างของราชการต้องเดินหน้าให้เสร็จ งานที่ถูกทิ้งร้างคือความเสียหายของประชาชนจริง แต่เรามองว่าปัญหามีหลายปัจจัย และทางออกต้องไม่ทำให้คนทำงานต้องเสี่ยงติดคุก

━━━━━━━━━━━━━━

1) งานไม่เดินหน้า เพราะฝั่งผู้ว่าจ้างทำหน้าที่ไม่ครบ

ผู้กำหนดความต้องการ แบบรูปรายการ และสัญญา คือ ผู้ว่าจ้าง ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐ ผู้รับจ้างมีหน้าที่ทำตามสัญญา ปัญหาที่พบบ่อยจึงอยู่ที่ฝั่งผู้ว่าจ้างเอง

🔹 แบบก่อสร้างไม่ได้รับความสำคัญเท่าที่ควร เวลาและแรงส่วนใหญ่ไปอยู่ที่ TOR และขั้นตอนจัดซื้อ แต่งานจะดีหรือมีปัญหา ขึ้นอยู่กับแบบและการสำรวจหน้างาน
🔹 ผู้ควบคุมงานไม่ได้อยู่หน้างาน ทั้งที่ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ข้อ 178 ให้ผู้ควบคุมงานตรวจและควบคุมงาน ณ สถานที่ก่อสร้างทุกวัน หากผู้รับจ้างขัดขืนไม่ทำตามคำสั่ง ให้สั่งหยุดงานแล้วรายงานคณะกรรมการตรวจรับพัสดุทันที และหากแบบรูปรายการละเอียดหรือข้อกำหนดในสัญญามีข้อความขัดกัน หรือทำตามแบบแล้วจะไม่มั่นคงแข็งแรง ไม่เป็นไปตามหลักวิชาช่างที่ดี หรือไม่ปลอดภัย ให้สั่งพักงานนั้นไว้ก่อนแล้วรายงานคณะกรรมการตรวจรับพัสดุโดยเร็ว
🔹 คณะกรรมการตรวจรับพัสดุไม่ได้ติดตามระหว่างก่อสร้าง มาพบปัญหาในวันส่งงาน
🔹 ผู้ว่าจ้างตัดสินใจช้า หรือไม่กล้าตัดสินใจ

ตัวอย่างจากหนังสือ กวจ. ฉบับที่กล่าวถึง ฐานซุ้มประตูที่แบบกำหนดสูง 2.1 เมตร ผู้รับจ้างทำได้ 1.9 เมตร เพราะติดท่อระบายน้ำ และมาพบตอนส่งงานงวดสุดท้าย ถ้ามีผู้สั่งหยุดและรายงานตั้งแต่วันที่พบท่อ ผู้ว่าจ้างพิจารณาแก้แบบได้ทันที งานไม่ต้องค้าง และไม่มีใครต้องเสี่ยง

━━━━━━━━━━━━━━

2) คนหน้างานไม่ได้รับการดูแล

หนังสือกระทรวงการคลัง ที่ กค 0402.5/ว 85 กำหนดค่าตอบแทนผู้ควบคุมงานก่อสร้างตามวันที่ออกตรวจงานจริง ไม่เกินวันละ 300 บาท (หัวหน้าผู้ควบคุมงานไม่เกินวันละ 350 บาท) ต่องาน (อ่านรายละเอียด)

แต่ในทางปฏิบัติ หลายหน่วยงานจ่ายต่ำกว่าอัตรานี้มาก บางแห่งกำหนดเพดานไม่กี่วันต่อโครงการ ทั้งที่ระเบียบให้คุมงานทุกวัน และบางแห่งไม่จ่ายเลยโดยอ้างว่าไม่มีงบประมาณ ขณะที่ช่างจำนวนมากใช้รถส่วนตัวไปหน้างานโดยไม่ได้เบิกค่าใช้จ่ายใด

⚠️ เมื่อความรับผิดทั้งทางแพ่ง วินัย และอาญา ไม่สมกับสิ่งที่ได้รับ ขวัญกำลังใจก็ไม่มี คนไม่อยากรับหน้าที่ หรือรับแต่ชื่อ และเมื่อเกิดปัญหา ผู้ที่ถูกสอบสวนคือคนหน้างาน

━━━━━━━━━━━━━━

3) ทำไมต้องแย้งเรื่อง "ทำไปก่อน แก้สัญญาทีหลัง"

🔹 ผู้ชี้มูลความผิดคือคณะกรรมการ ป.ป.ช. และผู้ตัดสินคือศาล คำแนะนำที่เผยแพร่ในสื่อสังคมออนไลน์ คุ้มครองผู้ปฏิบัติไม่ได้
🔹 หนังสือ กวจ. ฉบับดังกล่าวตอบว่าการแก้ไขสัญญา "ย่อมอยู่ในดุลพินิจของหน่วยงานที่จะพิจารณา" ตามมาตรา 97 วรรคหนึ่ง (2) ประกอบระเบียบฯ ข้อ 165 ความรับผิดชอบจึงอยู่ที่ผู้ใช้ดุลพินิจทั้งหมด
🔹 การยอมรับงานที่ไม่ตรงสัญญาแล้วแก้สัญญาตามหลัง เสี่ยงต่อข้อกล่าวหาว่าเอื้อประโยชน์ผู้รับจ้าง หากอธิบายไม่ได้ว่ามีความจำเป็นและรัฐไม่เสียประโยชน์
🔹 คำรับรองของวิศวกรเป็นเงื่อนไขประกอบการแก้ไขสัญญา (ข้อ 165 วรรคสอง) ไม่ใช่เหตุให้ตรวจรับงานที่ไม่ตรงแบบ คณะกรรมการตรวจรับพัสดุต้องตรวจรับตามแบบรูปรายการละเอียดและข้อกำหนดในสัญญา (ข้อ 176)

✅ ลำดับที่ถูกต้องเมื่อพบอุปสรรคหน้างาน

1. ผู้ควบคุมงานสั่งหยุดงานส่วนที่มีปัญหา แล้วรายงานคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ
2. คณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจสอบข้อเท็จจริง แล้วเสนอหัวหน้าหน่วยงานของรัฐพิจารณา
3. ผู้ว่าจ้างพิจารณาอนุมัติแก้แบบ แก้สัญญา ตามมาตรา 97 และระเบียบฯ ข้อ 161 ข้อ 165
4. ผู้รับจ้างจึงลงมือทำตามสัญญาที่แก้แล้ว
5. คณะกรรมการตรวจรับพัสดุตรวจรับตามสัญญาที่แก้แล้ว

━━━━━━━━━━━━━━

4) งานช้า ยังดีกว่ามีคนติดคุก แต่ไม่ได้แปลว่ายอมให้งานช้า

ทางออกต้องเชื่อมกันทั้งระบบ

👉 แบบดี: สำรวจหน้างานให้ครบก่อนออกแบบ
👉 ราคาเหมาะสม: ผู้รับจ้างทำได้จริง ไม่ทิ้งงาน
👉 ผู้รับจ้างมีคุณภาพ: ทำตามสัญญา ไม่ตัดสินใจแทนผู้ว่าจ้าง
👉 ผู้ควบคุมงานและคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ: ทำหน้าที่จริงและเข้มงวดตั้งแต่วันแรก
👉 ผู้ว่าจ้าง: ตัดสินใจเร็ว และบันทึกเหตุผลไว้ทุกครั้ง
👉 คนหน้างาน: ได้รับค่าตอบแทนและขวัญกำลังใจที่สมกับความรับผิด

📌 ใช้ดุลพินิจได้ แต่ต้องเร็ว ถูกลำดับ และมีเหตุผลรองรับ ไม่ใช่ปล่อยให้ทำไปก่อน แล้วค่อยหาทางรับรองทีหลัง

━━━━━━━━━━━━━━

อ่านต่อ

• วิศวกรรับรองว่า "แข็งแรง" ไม่ได้แปลว่างาน "ถูกต้องตามสัญญา" อ่านหนังสือ กค (กวจ) 0405.4/51385 ให้ครบ
• ผู้ควบคุมงานเบิกค่าตอบแทนได้เฉพาะวันที่ออกตรวจงานจริง ว 85 คิดเป็นวันต่องาน ไม่ได้คิดตามอายุสัญญา
• "งานใช้ได้" ไม่เท่ากับ "งานเป็นไปตามสัญญา"

---

อ้างอิง

• หนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ที่ กค (กวจ) 0405.4/51385 ลงวันที่ 19 ธันวาคม 2568
• พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 97
• ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ข้อ 161 ข้อ 165 ข้อ 176 ข้อ 178
• หนังสือกระทรวงการคลัง ที่ กค 0402.5/ว 85 (ค่าตอบแทนผู้ควบคุมงาน)